Eind oktober zijn er verkiezingen voor de Tweede Kamer en daarna moet er uiteraard een kabinet worden geformeerd. De PVV mag waarschijnlijk niet meer meedoen, BBB zakt weg, en NSC heeft bijna geen kiezers meer. Een linkse meerderheid mag van mij, maar ik reken er niet op. Een coalitie tussen links en rechts dan maar? GroenLinks-PvdA en VVD samen in een kabinet? Zou dat lukken? Voor mij reden om eens na te gaan wat de VVD eigenlijk wil.

In april publiceerde de VVD een plan voor een sterke en weerbare economie, getiteld “Radicaal kiezen voor groei”. Het document begint met een schets van de economische ontwikkelingen in de wereld. China is een totalitaire macht en een wereldeconomie geworden. Rusland laat een zorgelijke expansiedrift zien. De VS legt forse handelstarieven op en stelt niet altijd het belang van democratie voorop. Europa moet dus een eigen koers gaan varen en zijn economische weerbaarheid versterken. We zijn te afhankelijk van die grote drie. Europa is een speelbal van politieke keuzes die in andere landen worden gemaakt.

“Het is daarom absolute noodzaak dat we kiezen voor een groeiende economie en voor het maken van eigen Europese producten in cruciale sectoren. Die groei, dat verdienvermogen, schept de ruimte om direct te investeren in onze defensie en onze defensie-industrie, maar zorgt er ook voor dat we op andere prioriteiten meer kunnen investeren zonder de belastingen te verhogen. Mensen houden bovendien door groei meer geld over in de portemonnee. Economische groei is de motor achter de vrijheid van het individu: het biedt meer keuzemogelijkheden, zelfbeschikking en sociale mobiliteit. Daarnaast stimuleert het innovatie en financiert het onze welvaart en verzorgingsstaat. We moeten er daarom fundamenteel voor kiezen om ondernemen in Nederland aantrekkelijk te maken, om werken te laten lonen en om daarmee bedrijven in Nederland te houden.“

En ook:

“Economische groei maakt ons simpelweg sterker en weerbaarder.”

Het klinkt te mooi om waar te zijn. Is het echt zo simpel?

“Een groot deel van de politiek lijkt het belang van groei sowieso compleet uit het oog te zijn verloren. Economische groei wordt als iets vies of iets slechts gezien. ‘Degrowth’ is het begrip dat men probeert mainstream te maken. Een romantisch, maar naïef idee dat de klok terug wil draaien naar een samenleving van schaarste, met weinig tot geen perspectief op vooruitgang.”

Dit citaat is een mooi voorbeeld van wat we tegenwoordig framing noemen. Degrowth is een weinig gebruikt begrip, en zal ook niet gauw mainstream worden. En hier staat ook, dat linkse types de tijd willen terugdraaien en geen vooruitgang willen. Wat ik zie is dat de VVD een oud verhaal weer wil oppoetsen. De VVD wil vasthouden aan een groeimodel dat inmiddels zoveel nadelen heeft laten zien, dat het dringend aan revisie toe is. Een halve eeuw geleden verscheen het beroemde MIT-rapport “Grenzen aan de groei”. In de decennia daarna is voor dit thema steeds meer aandacht gekomen, en wordt er gezocht naar andere economische benaderingen. Vindt de VVD dat er grenzen zijn aan de groei? Heeft de VVD oog voor de uitputting van de grondstoffen die een direct gevolg is van ongebreidelde groei? En heeft de radicale groei wellicht ook iets te maken met de groeiende ongelijkheid in de wereld? Ik denk van wel, maar bij de VVD hoef je daar niet mee aan te komen.

“Het moet echt klaar zijn met de blinde fixatie van een meerderheid van de Nederlandse politiek op herverdeling. Het gesprek moet gaan over groei. Het moet klaar zijn met alleen maar meer belasting willen heffen, meer regels verzinnen en meer rapportageverplichtingen eisen. Ondernemers die bereid zijn risico te lopen en banen te creëren worden zo tegengewerkt, klein gehouden en weggezet als profiteurs.”

Wat ik lees in dit VVD-plan is niet alleen, dat economische groei een must is, maar ook dat alleen het bedrijfsleven daar voor kan zorgen. En het bedrijfsleven, dat zijn de ondernemers. Als die nou maar ruim baan krijgen, minder belasting, minder regels, minder verantwoording afleggen, dan profiteert iedereen in Nederland daarvan. Naar mijn idee een zeer eenzijdig verhaal, een beperkte visie, met een ondertoon van boosheid en frustratie.

De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie noemt zich een volkspartij, maar is in feite een belangengroep, een ondernemersvereniging. Weliswaar bevat dit VVD-plan niet alles wat de VVD vindt, het is ook niet hun partijprogramma. Maar het staat wel erg ver af van waar GroenLinks-PvdA voor staat. Kunnen wij daar vruchtbaar mee samenwerken om problemen in Nederland aan te pakken? Ik moet het nog zien.